Kunstmestfabriek ICL opnieuw in de fout met zoutzuur

Bewoners: ‘Leg fabriek stil totdat problemen zijn opgelost’

Amsterdam, 27 augustus 2025 – Begin dit jaar zijn bij de verouderde kunstmestfabriek ICL opnieuw extreem hoge overschrijdingen geconstateerd van de zoutzuur-concentratie in de schoorsteen van de fabriek. “In juli bleek al dat de zoutzuur-concentratie bij ICL alle perken te buiten gaat, maar de overschrijdingen waar het toen over ging verbleken bij dit nu alsnog openbaar gemaakte rapport,” aldus Fieke Jägers van bewonersgroep Adem Vrij aan het IJ.

Uit het nu vrijgegeven rapport blijkt dat er bij metingen in januari sprake was van een zoutzuur-concentratie van gemiddeld 1409 microgram zoutzuur (HCl) per kubieke meter, met uitschieters naar 1670 en zelfs 2175 mg/nm³.

Bij een eerdere meting bleek al dat een zogenoemde druppelvanger, die zoutzuur uit de rookwolk moet halen voordat deze de schoorsteen verlaat, slechts een efficiëntie van 1% had. “Als dit onderdeel nagenoeg niet functioneert doet dat het ergste vrezen voor de hoeveelheid zoutzuur die dagelijks ontsnapt uit de schoorsteen van ICL,” aldus Jägers.

De toegestane maximum uitstoot volgens de geldende, gedateerde vergunning van ICL is 30 mg/nm³. Volgens de huidige inzichten en regelgeving zou 3 mg/nm³ de maximum toegestane uitstoot zijn.

‘Duurzame’ kunstmest met subsidie

Opvallend is dat de fabriek tijdens de metingen het product ‘Puraloop’ maakte, kunstmest waarvoor rioolslibas wordt gebruikt en dat om die reden door ICL Fertilizers als ‘duurzaam’ wordt omschreven. Het bedrijf ontving hiervoor eerder een subsidie van een half miljoen euro van de Provincie Noord-Holland.

Woo-verzoek van omwonenden

Bewoners uit Amsterdam Noord, die zich hebben verenigd in actiegroep Adem Vrij aan het IJ, dienden in maart een Woo-verzoek in om de meetresultaten boven tafel te krijgen. Meetresultaten over milieu en uitstoot dienen volgens Europese regels openbaar te zijn. Toch wilde de Omgevingsdienst, die opereert in opdracht van de Provincie Noord-Holland, de gegevens eerder niet openbaar maken. Omdat ICL Fertilizers de meetresultaten betwist, zouden deze nog niet gepubliceerd kunnen worden.

Nadat Adem Vrij aan het IJ in mei van dit jaar in bezwaar ging tegen afwijzing van het Woo-verzoek, werden in juli van dit jaar enkele meetrapporten openbaar gemaakt. Daaruit bleek al een enorme overschrijding van de emissie van zoutzuur in oktober 2024 (736 mg/nm³).

Het nu geopenbaarde rapport zat daar toen om onbekende reden nog niet bij, en is na aandringen van de bewoners nu alsnog vrijgegeven.

Stilleggen in plaats van lapmiddelen

Afgelopen maandag hield ICL Fertilizers, ook bekend als Amfert, een informatieavond voor omwonenden. Daar liet de fabriek weten voor de zomer van 2026 de stankoverlast op te willen lossen. Over de zoutzuur-overschrijdingen zegt de fabriek deze te willen verhelpen door schoner water te gebruiken in de gaswasser en sponzen toe te voegen in de installaties.

“Het lijkt ons op z’n zachtst gezegd onwaarschijnlijk dat ICL met deze tussentijdse lapmiddelen de gigantische zoutzuur concentratie weet terug te brengen van 2000 mg per kubieke meter naar 30 mg per kubieke meter – laat staan naar lagere waarden die tegenwoordig als verstandig gelden,” reageert Fieke Jagers namens Adem Vrij aan het IJ.

Cruciale installaties in de fabriek zijn aan het einde van hun levensduur, zoals de gaswasser, of functioneren niet of nauwelijks, zoals de druppelvanger die zoutzuur uit condens moet afvangen.

“Met zo’n onvoorstelbare hoge zoutzuur-uitstoot zou de fabriek per direct moeten worden stilgelegd, totdat de problemen zijn opgelost. Dagelijks gaat ICL door met de uitstoot van zoutzuur en een enorme stank, waar Amsterdammers de dupe van zijn. Wij zijn het zat om met geïrriteerde luchtwegen en prikkende ogen rond te lopen en de ramen dicht te moeten houden, omdat ICL niet in staat of niet bereid is met hun vervuiling te stoppen.”

Eerder constateerde toxicoloog Professor Jacob de Boer van de Vrije Universiteit in een uitzending van NPO Radio1 over de fabriek al, dat die beter stilgelegd zou kunnen worden totdat de problemen zijn opgelost.

Naar aanleiding van de eerder geconstateerde overschrijding heeft de Omgevingsdienst een dwangsom opgelegd aan ICL. Het kunstmestbedrijf heeft bezwaar gemaakt tegen de meetresultaten en de dwangsom. De provinciale Hoor- en Adviescommissie hield hierover in juli een hoorzitting met ICL en de Omgevingsdienst, waar bewonersgroep Adem Vrij aan het IJ als belanghebbende ook sprak.

De hoor- en adviescommissie geeft advies aan Gedeputeerde Staten, die naar verwachting 25 september een besluit nemen over het bezwaar van ICL.

Foto (c) Ruud Gort

 

Doe mee: Steun de acties van Adem Vrij een het IJ met een donatie voor de actiekas